Zdrowie psychiczne osób w podeszłym wieku stanowi jedno z najpilniejszych wyzwań w sektorze opieki psychiatrycznej w Polsce. Według raportu „Polska na kozetce 2025” aż 20% seniorów cierpi na zaburzenia nastroju. Jednocześnie to właśnie starsi rzadziej sięgają po pomoc specjalisty w obliczu kryzysu. Do udziału w psychoterapii przyznało się jedynie 14,4% respondentów powyżej 50. roku życia. Z pewnością jest to efektem kompilacji wielu czynników, a jednym z nich jest brak wiedzy na temat źródeł i objawów depresji w podeszłym wieku, która często mylona jest z ogólnym osłabieniem ciała, gorszym funkcjonowania układu nerwowego oraz spowolnieniu funkcji myślowych i zdolności kognitywnych. Dlatego często zaburzenia psychiczne osób starszych rozwijają się niezauważone, w samotności i w przekonaniu, że tak po prostu musi być.
SPIS TREŚCI:
Skąd u seniora depresja i zaburzenia psychiczne?
Depresja i zaburzenia psychiczne wieku senioralnego to z pewnością złożony problem. Występują bowiem one jako korelacja wielu czynników, które nie pojawiają się u ludzi młodszych lub też istnieją sporadycznie. Seniorzy doświadczają utraty najbliższych (mężów/żon, partnerów/partnerek), która jest największym czynnikiem stresogennym. Mierzę się ze śmiercią przyjaciół, niejednokrotnie zmagają się też z ciężką, długą i trudną chorobą, a zawsze ze spadkiem sprawności zarówno fizycznej, jak i psychicznej.
Ich efektem jest często lawina wyrzutów sumienia, malejące poczucie własnej wartości, przydatności tak dla rodziny, jak i społeczeństwa, poczucie beznadziei.
Stąd już prosta droga do depresji, która jest jedną z najczęstszych przyczyn prób samobójczych, a te u seniorów wyjątkowo często kończą się śmiercią.
Czy na pewno tak musi być?
Nie musi.
Wystarczy uważność otoczenia, która pozwoli dostrzec niepokojące sygnały ze strony seniora, jego zachowania, wypowiedzi, reakcji, a także nastawienie na słuchanie i zrozumienie. Jednak, aby to wszystko mogło się zadziać, potrzebna jest nie tylko empatia, ale także solidna wiedza o tym, jak wyglądają zaburzenia, jak rozpoznać sygnały, jak sprawdzić swoje przypuszczenia, jak reagować i – co najważniejsze – gdzie szukać fachowej pomocy.
W szeregach Asysty Seniora mamy asystenta zdrowienia, który sam ma doświadczenia z kryzysem depresji, może więc być czujnym obserwatorem tego, co dzieje się z seniorami, którym dostarcza zakupy.
Kim jest asystent zdrowienia?
To nowa funkcja w systemie opieki psychologicznej i psychiatrycznej, której celem jest wsparcie kadry medycznej w kontaktach z pacjentami z zaburzeniami psychicznymi, a także komunikacja z pacjentem w celu lepszego zrozumienia przez niego własnego kryzysu, drogi terapeutycznej, słuszności podejmowanych kroków, a tym samym pomoc w całym procesie leczenia.
Asystent zdrowienia zazwyczaj występuje w centrach zdrowia psychicznego, domach pomocy społecznej, placówkach i oddziałach dla osób w kryzysach zdrowia psychicznego. Jego największą siłą nie jest specjalistyczna wiedza medyczna lub psychoterapeutyczna, ale doświadczenie kryzysu, dzięki któremu lepiej rozumie to, co czuje osoba z zaburzeniem. Daje to lepszą perspektywę do obserwacji zmiany nastroju, zachowania i reakcji świadczących o łagodzeniu lub zaostrzaniu się objawów.
Co ważne, asystent zdrowienia to osoba, która ukończyła stosowny, rekomendowany kurs, dzięki któremu przyswoiła wiedzę o zaburzeniach psychicznych wykraczającą poza jej własne doświadczenie. Dzięki temu stanowić może ważne wsparcie w obserwacji nastrojów seniorów i pierwszej reakcji na niepokojące sygnały.
Kim NIE jest asystent zdrowienia?
Pamiętajmy, że asystent zdrowienia to nie lekarz, ani psycholog, ani psychoterapeuta. Nie stawia diagnozy, nie leczy, nie ma uprawnień do prowadzenia terapii.
Co więc MOŻE asystent zdrowienia?
Może obserwować, rozmawiać i reagować, a odpowiednie przygotowanie, zrozumienie i doświadczenie stanowią gwarancję lepszego wsparcia osoby w kryzysie. Także seniora.
Jego wiedza i doświadczenie kryzysu wzbudza jego czujność oraz przyspiesza reakcję w celu minimalizacji ryzyka eskalacji zaburzenia poprzez kontakt z rodziną i przekazanie wskazówek do dalszego postępowania diagnostycznego.
To oczy i uszy rodziny, dzięki którym senior będzie czuł się troskliwie zaopiekowany.
